Verbeteren water- en bodemkwaliteit, innovatie en verduurzaming
Introductie en doelenboom
Programmalijn één richt zich op het verbeteren van de leefomgeving in de Sierteeltregio. Er is sprake van biodiversiteitsverlies en een achteruitgang van het water- en bodemsysteem. Deze ontwikkelingen worden mede veroorzaakt door klimaatverandering en het gebruik van chemische stoffen in de sierteelt. Daarnaast verrommelt het landschap en ontstaan er steeds meer concurrerende ruimteclaims, onder andere voor natuur, recreatie en wonen.
Onderstaande afbeelding is een overzicht van de logische opbouw van hoofddoelen naar concrete projecten. Alle projecten die in januari in beeld waren, zijn opgenomen in een groslijst. Deze lijst is niet limitatief en wordt gedurende de looptijd van de Regiodeal continu geactualiseerd.
Het project Remote Sensing for Floriculture zet drones, satellietbeelden en kunstmatige intelligentie in om ziekten in bloembollen vroegtijdig te herkennen.
Door ziekten sneller te signaleren kunnen telers gerichter ingrijpen en het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen verminderen. Daarmee draagt het project bij aan een duurzamere teelt en een betere bescherming van water, bodem en biodiversiteit.
De technologie wordt ontwikkeld en getest in samenwerking met telers, technologiebedrijven en kennisinstellingen. De opgedane kennis wordt gedeeld met de sector zodat innovaties breder kunnen worden toegepast.
Kwekerij 3.0
Kwekerij 3.0 brengt ondernemers, onderzoekers en onderwijsinstellingen samen om duurzame innovaties in de boomkwekerij te testen in de praktijk.
Op kwekerijen die aan het project deelnemen worden nieuwe teeltmethoden, zoals chemievrij en veenvrij telen, toegepast en geëvalueerd. Deze bedrijven fungeren als demonstratielocaties waar andere kwekers, studenten en beleidsmakers kunnen zien hoe duurzame teelt werkt.
Door kennis actief te delen ontstaat een olievlekwerking in de sector. Zo draagt het project bij aan een toekomstbestendige en duurzame sierteelt.
Telen met de natuur
Het project Telen met de natuur richt zich op het versterken van biodiversiteit op en rond boomkwekerijen in de regio Boskoop.
Door maatregelen zoals bloemenranden en inheemse beplanting te stimuleren, ontstaat een betere leefomgeving voor insecten. Deze insecten kunnen op hun beurt helpen bij natuurlijke plaagbestrijding.
Het project bouwt voort op eerdere initiatieven zoals de Bee Deal Boskoop en betrekt kwekers actief bij het ontwikkelen van praktische oplossingen voor een duurzamere teelt.
Netcongestie vormt een groeiend probleem voor bedrijven en woningbouw in de regio. Het project Netcongestie mitigatie Boskoop onderzoekt hoe beschikbare capaciteit op het elektriciteitsnet beter benut kan worden.
Door slim energiegebruik en samenwerking tussen bedrijven kan de belasting van het netwerk beter worden verdeeld. Dit voorkomt dat groei en verduurzaming stagneren.
De eerste fase van het project richt zich op het in kaart brengen van mogelijkheden en het organiseren van een vervolgtraject.
Dit project bouwt voort op eerder onderzoek naar circulaire wateropslag in de sierteeltregio Boskoop.
Het vervolgonderzoek richt zich op de kwaliteit van water dat ondergronds wordt opgeslagen en later kan worden gebruikt voor de teelt. Daarbij wordt onder andere gekeken naar nutriënten, gewasbeschermingsmiddelen en PFAS.
De resultaten helpen om een betrouwbare en duurzame watervoorziening voor de sector te ontwikkelen.
Calamiteitenberging Middelburg-Tempelpolder
Door klimaatverandering nemen extreme regenbuien toe. Het project Calamiteitenberging Middelburg-Tempelpolder onderzoekt of het mogelijk is tijdelijk water op te slaan in dit gebied.
Zo kan bij hevige regenval het waterpeil worden verlaagd en schade aan landbouw en leefomgeving worden voorkomen.
Het project onderzoekt onder andere bodemgeschiktheid, technische mogelijkheden en samenwerking tussen betrokken partijen. De resultaten kunnen ook in andere gebieden worden toegepast.
Het ontwikkelen van een zoetwaterstrategie en een integraal waterplan
Water is de levensader van de Sierteeltregio. Zonder voldoende schoon water kunnen boomkwekerijen, bloembollentelers en glastuinbouwbedrijven niet produceren. Tegelijkertijd staat die watervoorziening steeds meer onder druk door klimaatverandering, droogte, verzilting en strengere milieunormen. Daarom gaat binnen de Regio Deal Sierteeltregio een omvangrijk project van start dat moet leiden tot een integrale zoetwaterstrategie en een regionaal waterplan voor de lange termijn.
Dit project brengt ondernemers, overheden, waterschappen, kennisinstellingen en sectororganisaties samen om te werken aan één gezamenlijke ambitie: zorgen voor voldoende schoon water en een gezonde bodem, nu én in de toekomst.
Een belangrijk onderdeel richt zich op verbetering van de waterkwaliteit. Daarnaast wordt gewerkt aan bewustwording, kennisontwikkeling en een toekomstbestendige zoetwatervoorziening. Op basis van metingen, analyses en toekomstscenario’s wordt toegewerkt naar een integrale zoetwaterstrategie voor de drie Greenports in de Sierteeltregio. Met dit project zet de regio een belangrijke stap richting een klimaatbestendige toekomst waarin landbouw, natuur en leefomgeving profiteren van schoon en voldoende water.
Hoe zorgen we ervoor dat bloemen en planten in de toekomst minder afhankelijk zijn van chemische gewasbescherming? Dit is de centrale vraag binnen het project Versnelling Resistentie Veredeling Sierteeltgewassen (VRVS).
Greenport Aalsmeer, Naktuinbouw, Inholland, Vertify en Plantum bundelen hun krachten om de ontwikkeling van ziekteresistente sierteeltgewassen te versnellen. Het inrichten van een regionaal VRVS-platform staat centraal in dit project. Dit platform vormt het hart van de samenwerking en fungeert als ontmoetingsplek voor veredelaars, telers, kennisinstellingen en onderwijs. Door kennis te delen, onderzoek te stimuleren en bedrijven samen te brengen ontstaat een krachtig innovatieplatform. Onderdeel van het project zijn het organiseren van kennissessies, het starten van zes onderzoeksprojecten in een triple-helix samenwerking, een digitaal kennisplatform ontwikkelen en een Shared Service Center inrichten. Daarmee krijgen veredelingsbedrijven toegang tot expertise, faciliteiten en diensten die individueel vaak moeilijk bereikbaar zijn.
VRVS draagt bij aan minder gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, een betere waterkwaliteit en een sterkere internationale concurrentiepositie van de Nederlandse sierteeltsector.
Horticulture Sustainability Packaging Initiative
Bloemen en planten reizen dagelijks de hele wereld over. Verpakkingen spelen daarbij een belangrijke rol, maar zorgen ook voor milieubelasting. HSPI speelt hierop in door deze uitdaging gezamenlijk aan te pakken.
Binnen het Horticulture Sustainability Packaging Initiative werken bedrijven samen aan duurzame en circulaire verpakkingsoplossingen. Vier thema’s staan centraal:
transparantie en certificering, gericht op het aantoonbaar maken van duurzaamheid;
materialen waarin duurzame en circulaire verpakkingsmaterialen worden onderzocht en toegepast;
footprinting gericht op het inzichtelijk maken en verlagen van de milieuvoetafdruk van verpakkingen in de keten en
meermalige verpakkingen waarin systemen voor hergebruik en retourlogistiek worden ontwikkeld.
Door kennis te bundelen en gezamenlijk innovaties te ontwikkelen kunnen bedrijven sneller voldoen aan nieuwe Europese regelgeving en tegelijkertijd hun milieu-impact verlagen. HSPI gaat praktische hulpmiddelen, nieuwe samenwerkingsvormen en concrete innovaties opleveren die bijdragen aan een volledig circulaire sierteeltbranche in 2050.
Toekomst Zeker Telen
Met het project Toekomst Zeker Telen werkt de sierteeltsector aan een innovatieve oplossing voor een van de grootste uitdagingen van dit moment: voldoende duurzame energie beschikbaar hebben op de momenten dat deze het hardst nodig is. Tijdens de oogstperiode is veel warmte en elektriciteit nodig om bloembollen te drogen en te verwerken, terwijl het elektriciteitsnet steeds vaker overbelast raakt. In dit project wordt onderzocht of ijzerpoeder kan dienen als schone energiedrager voor de opslag en levering van warmte en elektriciteit.
Het project richt zich op innovatie, kennisontwikkeling en kennisverspreiding rondom technische prestaties, CO₂ reductie, betrouwbaarheid, economische haalbaarheid, energiezekerheid en de bijdrage aan het verminderen van netcongestie. De praktijkproef moet bijdragen aan een toekomstbestendige, duurzame en innovatieve sierteeltsector.
Samen met ondernemers, Greenports, brancheorganisaties en kennispartners wordt gewerkt aan structurele regionale verankering van kennis, versnelling van verduurzaming en versterking van de concurrentiekracht en weerbaarheid van de Sierteeltregio.
Toepassing Koemest in Substraat
Het project Toepassing Koemest in Substraat onderzoekt hoe de dikke, vezelrijke fractie van rundveemest kan worden ingezet als duurzame grondstof voor potgrond en andere substraten in de sierteelt. Daarmee worden twee maatschappelijke opgaven met elkaar verbonden: het terugdringen van het mestoverschot bij melkveehouders in het Groene Hart en het verduurzamen van de sierteelt. Onderzoekers brengen de kwaliteit van verschillende meststromen in kaart en testen hoe deze geschikt kunnen worden gemaakt voor toepassing in de praktijk.
Centraal staat de vraag hoe constant en homogeen mestproducten zijn en welke invloed voerregimes, bedrijfsvoering en verwerkingstechnieken, zoals scheiden of vergisten, daarop hebben. Binnen het project worden melkveebedrijven geïnventariseerd, mestmonsters genomen, pilots met scheidingstechnieken uitgevoerd en de resulterende dikke fractie onderzocht. De resultaten worden vastgelegd in onderzoeksrapporten en actief gedeeld met kwekers, melkveehouders, Regeling Handels Potgronden (RHP), Greenports en andere stakeholders. De opgedane kennis draagt bij aan een circulaire economie, nieuwe kansen voor melkveehouders en een duurzamere sierteeltsector.
Demo-locaties Tillen
Met het project Demo-locaties Tillen wordt gewerkt aan een betere waterkwaliteit en meer biodiversiteit in de sierteeltregio. Dit gebeurt door op verschillende locaties drijftillen aan te leggen. Drijftillen zijn constructies waarop water- en oeverplanten kunnen groeien langs bestaande beschoeiingen. Zo ontstaat meer leefruimte voor planten, vissen en insecten, zonder dat dit ten koste gaat van de bedrijfsvoering van kwekers. De demonstratielocaties laten zien dat natuur en ondernemerschap goed samengaan. Voortbouwend op eerdere experimenten in Greenport Boskoop en op onderzoek van bureau Watersnip, worden in totaal 17 drijftillen aangelegd als demonstratielocaties. Deze demo-locaties Tillen worden verspreid over de drie Greenportregio’s Aalsmeer, Duin -en Bollenstreek aangelegd, met een zwaartepunt op de Greenport Boskoop.
Tekstversie van de infographic
Programmalijn 1: gezonde en vitale leefomgeving
Convenant
Hoofddoel:
Verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving in de Sierteelregio
Opgaven:
Biodiversiteitsverlies, mede door achteruitgang water- en bodemsysteem;
Zoetwaterbeschikbaarheid onder druk;
Innovaties en nieuwe (groene) verdienmodellen komen beperkt tot ontwikkeling;
Verrommeling en conflicterende ruimteclaims
Subdoelen
Verbeteren water- en bodemkwaliteit;
Werken aan voldoende en betrouwbare waterbeschikbaarheid
Totstandbrengen kennisontwikkeling en -verspreiding en stimuleren innovaties;
