Samenwerken aan een leefomgeving waarin gezondheid, economie en ruimte in balans zijn

In dit tweede interview: Relus Breeuwsma, wethouder in Alphen aan den Rijn en bestuurlijk trekker van programmalijn 1: Een gezonde en vitale leefomgeving

“Investeren in groen, klimaat en leefbaarheid maken de sierteeltregio aantrekkelijk en toekomstbestendig.”

Relus Breeuwsma Wethouder Alphen aan den Rijn en bestuurlijk trekker van programmalijn 1

Wat sprak u persoonlijk het meest aan om deze rol als programmalijntrekker op u te nemen?

Het voelde voor mij als een logische keuze. Vanuit mijn portefeuille met Buitengebied, Greenport en Recreatie & Toerisme kom ik elke dag in aanraking met de vraagstukken die in dit programma centraal staan.

Daarnaast kom ik zelf uit een agrarische omgeving en voel een van ‘thuis uit’ betrokkenheid bij de mensen die in deze sector werken en leven. Dat maakte dat het mij ook persoonlijk aansprak om deze rol als programmalijntrekken op te pakken. Daarbij zie ik hoe groot de opgave is, bedrijven moeten bijvoorbeeld verduurzamen en werken aan de waterkwaliteit. Een andere uitdaging is hoe je ook in de toekomst als sector op een goede manier in verbinding bent en blijft met de omgeving. Leefbaarheid en vergroening passen bij elkaar: er liggen enorm veel kansen en dat vraagt wel omduidelijke regie, het vraagt om verbinding. En dat is waar ik ook een bijdrage aan wil leveren, niet alleen als bestuurder maar ook als mens.

Waarom is het verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving juist in de sierteeltregio zo belangrijk?

We leren van de ervaringen uit het verleden en we zien dat er al veel wordt geïnvesteerd in maatregelen die een positief effect hebben op de leefomgeving. De sector is goed op weg, maar streven naar beter blijft belangrijk. Er valt nog veel winst te behalen. Kwekers en andere  agrarische ondernemers zijn inwoners van het gebied en voelen zich daardoor, mede door voortschrijdend inzicht, ook steeds meer verantwoordelijk voor een gezonde leefomgeving. Want die raakt hen tenslotte ook zelf. Er komt gelukkig ook steeds meer kennis over de gezondheidseffecten van bijvoorbeeld de toepassing van gewasbeschermings- en bestrijdingsmiddelen en dat motiveert. Zeker de jongere generatie agrarische ondernemers voelt een drive om zich verder te ontwikkelen tot een toekomstbestendig bedrijf en daarmee de leefomgeving voor toekomstige generaties gezond en leefbaar te houden.

De sector verandert snel. Welke rol spelen kennis uitwisselen en toepassen daarin volgens u?

Kennisuitwisseling is van groot belang om sectorbreed te ontwikkelen en de transitie die nodig is te kunnen realiseren. De hele keten moet mee in die beweging, anders kom je er niet. Het is een samenspel met veel samenhang: koplopers, middelgrote bedrijven en éénpitters, productie, handel, toeleveranciers en dienstverleners. En allemaal moeten ze meebewegen om verder te komen. Het begint bij kennis en vervolgens is het belangrijk om daar het goede mee doen. En te leren van wat niet werkt, dat is net zo belangrijk.

U bent als bestuurder ook verbinder. Hoe brengt u de verschillende partijen in de regio samen?

Dat doe ik door ideeën te delen met stakeholders, hen te enthousiasmeren, maar vooral goed te luisteren en ‘benen-op-tafel’ gesprekken te organiseren met partijen die iets voor elkaar zouden kunnen betekenen. Een mooi voorbeeld hiervan vind ik zelf het project ‘Stront in de grond’. Hierbij hebben we het mestprobleem in de veehouderij gekoppeld aan de zoektocht naar veenvervanging in de Greenport Boskoop. Als zoiets kansrijk is, worden stakeholders enthousiast en gaat het vanzelf lopen.

Wat zijn voor u de belangrijkste ambities binnen deze programmalijn? Wanneer is het een succes?

Het is voor mij een succes als de Regio Deal envelop volledig uitgegeven wordt aan projecten die een grote bijdrage leveren aan een betere leefomgeving, er meer balans op de arbeidsmarkt is gekomen, en regionale oplossingen zijn gevonden die misstanden met betrekking tot arbeidsmigranten verkleinen.

Maar wellicht het belangrijkste is misschien nog wel dat we beter samen zijn gaan werken met elkaar en daarmee in staat zijn om ook na de Regio Deal gezamenlijk te blijven investeren in de Brede Welvaart door de sierteeltsector blijvend toekomstbestendig te ontwikkelen.

Kunt u een voorbeeld geven van een initiatief dat echt het verschil kan maken?

Dat is lastig, want dat zijn er natuurlijk meer dan één! Het project ondergrondse circulaire zoetwaterberging is een goede om te noemen. Als we er in slagen de drempels weg te nemen om hiervoor vergunningen af te geven, dan kunnen we heel veel regenwater wat opgevangen wordt op de pot- en containervelden, zuiveren van nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen en vervolgens opslaan in de diepe ondergrond. In droge zomers kunnen we dat gebruiken om de planten te besproeien. Dat scheelt veel ruimte en we verhogen de zelfvoorzienendheid van sierteeltbedrijven bij droge zomers, waarin de waterbeschikbaarheid en waterkwaliteit terugloopt.

Een ander project wat ik wil noemen is het project ‘Telen met de Natuur’. Hierbij is het bijzonder te merken dat kennisdeling over het aantrekken van bestuivers en natuurlijke vijanden en het aanbrengen van simpele maatregelen op je bedrijf al zoveel kan betekenen voor het terugdringen van het gebruik van chemische middelen. Puur omdat deze ‘soldaatjes’ de bestrijding van luizen, trips deels kunnen overnemen. Het project zorgt voor meer bewustwording dat iedereen in de keten een verantwoordelijkheid heeft om de natuur te omarmen. Zowel de kweker die hiervoor passende maatregelen neemt, maar ook de retailpartijen die de consumenten moet leren om soms een luisje of een bruin blaadje aan een plant te accepteren. Verder is het natuurlijk ook enorm interessant hoe met het project ‘Remote Sensing’ via drone-technologie en AI- toepassingen de ziektedetectie van bolgewassen een stuk efficiënter kan worden gemaakt. Dat scheelt arbeid en dat is in deze tijd van arbeidstekorten zeer welkom.

Wat merkt een inwoner, student of werknemer straks concreet van de inzet van de Regio Deal?

Dat effect kan heel breed zijn, van schonere sloten en meer biodiversiteit tot interessantere banen door robotisering en AI, meer omscholingsmogelijkheden daarvoor en betere arbeidsomstandigheden. We werken aan een prettige gezonde leefomgeving, onderwijs dat goed aansluit op de praktijk, interessant werk dichtbij huis en verbeterde leer-, werk-, en woonomstandigheden voor internationale werknemers.
Op de lange termijn is het ook een kwestie van rentmeesterschap. Dat we er met elkaart voor zorgen dat bedrijven op een toekomstbestendige manier worden doorgegeven aan volgende generaties. Dit motiveert mij misschien nog wel het meest.

Waar liggen volgens u de grootste uitdagingen?

Een van de grootste uitdagingen ligt wat mij betreft op het gebied van klimaatverandering. We weten nog niet goed waar dit exact naartoe beweegt, maar er is wel urgentie op dit vlak. En dit is merkbaar. De gevolgen kunnen immens zijn en daar moeten we goed op voorbereid zijn: de toenemende kans op droogte en hitte, wateroverlast en verzilting, invasieve soorten en dreiging van nieuwe Q-organismen maakt dat we op veel verschillende terreinen weerbaar moeten worden en dus wel moeten innoveren. Dat kan alleen als je als sector over de volle breedte goed samenwerkt, kennis deelt en toepast. De beschikbare ruimte is beperkt, dus we moeten slimme combinaties maken en het maximale eruit zien te halen.

Daarnaast vormt het arbeidstekort een grote uitdaging. Niet alleen de sierteeltsector maar ook andere sectoren hebben daarmee te maken. Er is dus ook nog sprake van onderlinge concurrentie tussen sectoren om werknemers te interesseren. En de sierteeltsector kan nog stappen zetten qua imago. Nieuwe banen in de techniek, robotica en precisie-tuinbouw en andere innovaties, daarvoor moet je echt bij de Greenports zijn.

Tot slot: waar bent u het meest trots op als u kijkt naar wat er tot nu toe is bereikt?

Het binnenhalen van een Regio Deal samen met zoveel verschillende partijen en het organiseren van de uitvoering was een flinke weg te gaan. We hadden daar geen ervaring mee, dus dat we nu op deze schaal zo voortvarend van start zijn gegaan vind ik mooi. Er zijn inmiddels dertien projecten gestart en er komen er binnenkort nog vier bij. Daarnaast zijn er nog projecten in voorbereiding, dus ik verwacht dat we in het eerste jaar van de Regio Deal al over de twintig projecten heen gaan, die allemaal een bijdrage leveren aan de gestelde doelen voor het verbeteren van de Brede Welvaart. Het maakt niet zoveel uit in welke Greenportregio’s deze projecten uitgevoerd worden, want alle kennis wordt gedeeld met de andere Greenportregio’s. Dat zijn de vruchten die door deze samenwerking worden voorgebracht en daar ben ik heel trots op. Laten we ook de komende drie jaar blijven werken aan een goede Regio Deal oogst!